توسط : حکایت دروازههای هشتگانه تبریز به همین جا ختم نمیشود. یک بازارچه قدیمی در ابتدای خیابان ارتش شمالی وجود دارد که در گذشته با نام بازارچه کره نی خانا آلتی (زیر بام کرهنی) یا بازار نقارخانه شناخته میشد و از بازارهای معروف تبریز بود. این بازارچه تاریخی، نقشی حیاتی در مدیریت زمان بسته شدن دروازههای شهر داشت.
در این مقاله از مجله سرگرمی بازیکس، به تاریخچه، کارکرد منحصر به فرد و سرنوشت کنونی این بازارچه خواهیم پرداخت.
۱. بازار کره نی خانا آلتی کجاست؟
نامهای قدیمی بازارچه کره نی خانا آلتی چه بودند؟
بازارچه کره نی خانا آلتی، در گذشته در موقعیت استراتژیکی قرار داشت که ورودی یکی از خیابانهای اصلی شهر محسوب میشد:
-
موقعیت: ابتدای خیابان ارتش شمالی تبریز.
-
نامهای قدیمی: بازارچه کره نی خانا آلتی (که در ترکی به معنای زیر بام کرهنی است) و بازار نقارخانه.
-
تغییر کاربری کنونی: امروزه بازار کره نی خانا آلتی به یک بازار میوه و تره بار محلی تبدیل شده است.
۲. کارکرد تاریخی: هماهنگکننده دروازههای هشتگانه
نقارهنوازی در عمارت شهربانی چه ارتباطی با بسته شدن دروازههای شهر داشت؟
اهمیت تاریخی این بازارچه به دلیل ارتباط مستقیم آن با سیستم دفاعی و امنیتی تبریز در دوران قاجار و زندیه است.
-
عمارت شهربانی: در قسمت شمالی این بازار، عمارت قلعه بیگی و شهربانی قرار داشت.
-
نقش نقارهنوازی: مأموران شهربانی به هنگام اذان صبح و مغرب، در بام این عمارت شیپور یا نقاره مینواختند (که به همین دلیل بازار نقارخانه نیز نامیده میشد).
-
بسته شدن دروازهها: نگهبانان دروازههای هشتگانه شهر با شنیدن این صدا، دروازهها را میبستند. یعنی بعد از این ساعت کسی اجازه ورود یا خروج نداشت.
-
سرنوشت جاماندگان: کسانی که پشت دروازهها میماندند، مجبور بودند شب را در کاروانسراهای بیرون شهر سپری کنند.
۳. تخریب و احداث خیابان ارتش شمالی
چه عاملی باعث دو نیم شدن بازارچه کره نی خانا آلتی شد؟
مانند بسیاری از بافتهای قدیمی تبریز که در دوران پهلوی برای توسعه شهری مورد تغییر قرار گرفتند، این بازارچه نیز از این قاعده مستثنی نبود:
-
زمان تخریب جزئی: در سال ۱۳۰۸ که خیابان ارتش شمالی احداث شد، این خیابان بازارچه را به ۲ نیم تقسیم کرد و عملاً هویت یکپارچه آن را از بین برد.
-
سرنوشت عمارت شهربانی: متأسفانه امروزه هیچ اثری از عمارت قلعه بیگی و شهربانی نیست و این بخشهای تاریخی برای توسعه خیابان تخریب شدهاند.
۴. از نقارهخانه تا ترهبارفروشی در بازار کره نی خانا آلتی
بازار کره نیخانا آلتی یک یادگار تاریخی از تبریز قدیم است که نقش مهمی در مدیریت تردد و امنیت شهری داشته است. اگرچه امروزه از کارکرد اصلی و ساختمانهای تاریخی آن چیزی باقی نمانده و به یک بازار میوه و ترهبار تبدیل شده، اما نام آن و حکایت نقارهنوازیهای عصرگاهی، همچنان روایتگر عظمت دروازههای هشتگانه تبریز است.
